နာမည်ကြီးပန်းချီကားတွေထဲမှာဝှက်ထားတဲ့ သင်္ကေတများနှင့်သင်္ချာအတွေးအခေါ်များ။(Renaissance Art Symbols and Mathematics | Leonardo da Vinci)

နာမည်ကြီးပန်းချီကားတွေထဲမှာဝှက်ထားတဲ့ သင်္ကေတများနှင့်သင်္ချာအတွေးအခေါ်များ။ (Renaissance Art Symbols and Mathematics)

Da Vinci ကဲ့သို့သော Renaissance ပညာရှင်တွေဟာ ပန်းချီကားတစ်ချပ်ထဲမှာ ဘာတွေ ချန်ထားခဲ့ကြသလဲ?

.

ပြတိုက်တစ်ခုထဲမှာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သက်တမ်းရှိတဲ့ ပန်းချီကားတစ်ချပ်ရှေ့ ရပ်နေတယ်လို့ စိတ်ကူးကြည့်ပါ။

.

တချို့သူတွေက အရောင်အသွေးကို ကြည့်မယ်။

တချို့က ပန်းချီဆရာရဲ့ စုတ်ချက်ကို လေ့လာမယ်။

တချို့ကတော့ ပုံတစ်ပုံလုံးကို ခဏကြည့်ပြီး နောက်တစ်ချပ်ဆီ ဆက်သွားမယ်။

ဒါပေမဲ့ ပန်းချီကားရှေ့မှာ အချိန်အကြာကြီး ရပ်နေတတ်တဲ့သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။

.

သူတို့က ပုံထဲမှာ မြင်ရတဲ့အရာကိုပဲ ကြည့်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မမြင်ရအောင် တည်ဆောက်ထားတဲ့ အချိုးအစားတွေ၊ မျက်လုံးကို တစ်နေရာဆီ ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့ မျဉ်းတွေ၊ ဘာသာရေးနဲ့ ဒဿနအယူအဆတွေကို ကိုယ်စားပြုနိုင်တဲ့ သင်္ကေတတွေကို ရှာဖွေနေတာပါ။

.

Renaissance ခေတ်က ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ်ဟာ လှပတဲ့ပုံရိပ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။

တစ်ခါတလေ အဲဒီပန်းချီကားဟာ သင်္ချာနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခု၊ ယုံကြည်ချက်တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ သင်္ကေတစနစ်တစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် အချိန်ကို ကျော်လွန်ပြီး နောက်လာမယ့်လူတွေဆီ ပို့ထားတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုတောင် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

________________________________________

Leonardo da Vinciဟာ ပန်းချီဆရာတစ်ယောက်ထက် ပိုပါတယ်

Leonardo da Vinci ဆိုတဲ့နာမည်ကို ကြားတာနဲ့ လူအများစုက Mona Lisa ကို သတိရကြပါတယ်။

.

ဒါပေမဲ့ Leonardo ကို ပန်းချီဆရာဆိုတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးနဲ့ပဲ သတ်မှတ်လိုက်ရင် သူ့ရဲ့အတွေးအခေါ်ကမ္ဘာကို အတော်လေး လျှော့တွက်မိမှာပါ။ သူဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကြွက်သားနဲ့ အရိုးဖွဲ့စည်းပုံကို လေ့လာခဲ့သူ၊ စက်ယန္တရားတွေရဲ့ လည်ပတ်ပုံကို ရေးဆွဲခဲ့သူ၊ အလင်းနဲ့ အရိပ်ရဲ့ သဘောတရားကို စမ်းသပ်ခဲ့သူ၊ ရေစီးဆင်းပုံကနေ ငှက်ပျံသန်းပုံအထိ စူးစမ်းခဲ့သူပါ။

.

သူ့အတွက် အနုပညာနဲ့ သိပ္ပံဟာ သီးခြားကမ္ဘာနှစ်ခု မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။မြင်ရတဲ့အရာကို လှပအောင် ရေးဆွဲခြင်းနဲ့ အဲဒီအရာ ဘာကြောင့် အဲဒီလို ဖြစ်နေတာလဲဆိုတာ နားလည်ခြင်းဟာ တစ်ခုတည်းသော လေ့လာမှုရဲ့ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းသာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Leonardo ရဲ့ ပန်းချီကားတွေကို ကြည့်တဲ့အခါ အရောင်နဲ့ စုတ်ချက်ကိုသာ မကြည့်ဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံနောက်ကွယ်က တွေးခေါ်မှုကိုပါ ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။

________________________________________

Mona Lisa ရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်ဟာ အပြုံးတစ်ခုတည်းလား?

Mona Lisa ကို ကမ္ဘာကျော်စေတဲ့အရာက သူမရဲ့ ထင်ရှားမရှင်းလင်းတဲ့ အပြုံးဖြစ်ပါတယ်။အနီးကပ်ကြည့်တဲ့အခါ အပြုံးပျောက်သွားသလို ခံစားရပေမဲ့ မျက်နှာတစ်ခုလုံးကို ခြုံကြည့်တဲ့အခါ ပြုံးနေသလို ပြန်မြင်ရတတ်ပါတယ်။ ဒီခံစားချက်ဟာ Leonardo အသုံးပြုခဲ့တဲ့ နူးညံ့တဲ့ အလင်းအမှောင်ပြောင်းလဲမှုနည်းပညာ—sfumato—နဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။

.

အနားသတ်တွေကို ခပ်ပြတ်ပြတ် မဆွဲဘဲ မီးခိုးငွေ့လို နူးညံ့စွာ ရောနှောထားတာကြောင့် မျက်နှာပေါ်က ခံစားချက်ဟာ တစ်သမတ်တည်း မရှိဘဲ အသက်ရှင်နေသလို ပြောင်းလဲမြင်ရတာပါ။

ပန်းချီကားရဲ့ composition နဲ့ အချိုးအစားတွေမှာ Golden Ratio အသုံးပြုထားတယ်ဆိုတဲ့ ယူဆချက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချက်ကို ပညာရှင်အားလုံးက အတည်ပြုလက်ခံထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

.

သေချာပြောနိုင်တာက Leonardo ဟာ geometry၊ proportion နဲ့ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းပုံကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နားလည်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး Mona Lisa ရဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ ကိုယ်ဟန်အနေအထား၊ လက်နှစ်ဖက်ရဲ့ နေရာချထားမှုနဲ့ မျက်နှာဆီကို အာရုံရောက်စေတဲ့ composition ဟာ မတော်တဆ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာပါပဲ။ ကြည့်ရတာ သဘာဝကျလွန်းလို့ သင်္ချာမရှိသလို ထင်ရပေမဲ့ အကောင်းဆုံး composition တွေဟာ များသောအားဖြင့် သူတို့ရဲ့ စနစ်ကို မမြင်ရအောင် ဖုံးကွယ်ထားတတ်ပါတယ်။

________________________________________

The Last Supper မှာ မျက်လုံးကို Geometry နဲ့ ထိန်းချုပ်ထားပုံ။

Leonardo ရဲ့ The Last Supper ကို ကြည့်တဲ့အခါ မျက်လုံးက နောက်ဆုံးမှာ Jesus ရဲ့ မျက်နှာဆီ ပြန်ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒီအရာဟာ ဘာသာရေးအဓိပ္ပာယ်ကြောင့်ပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ Leonardo ရဲ့ perspective တည်ဆောက်ပုံကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

.

နံရံနှစ်ဖက်ရဲ့ အစွန်းမျဉ်းတွေ၊ မျက်နှာကျက်အကန့်တွေ၊ ပြတင်းပေါက်တွေ၊ စားပွဲတန်းနဲ့ အခန်းရဲ့ ဗိသုကာပုံစံတွေဟာ ကြည့်ရှုသူရဲ့ မျက်လုံးကို တစ်နေရာတည်းဆီ ဆွဲခေါ်သွားပါတယ်။ အဲဒီ vanishing point ဟာ Jesus ရဲ့ ဦးခေါင်းနောက်ဘက်နားမှာ တည်ရှိနေပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် Leonardo ဟာ “ဒီနေရာကို ကြည့်ပါ” လို့ စာရေးပြထားခြင်း မရှိပေမဲ့ geometry ကိုအသုံးပြုပြီး ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အကြည့်ကို ထိန်းချုပ်ထားတာပါ။

.

Compositionရဲ့ အင်အားဆိုတာလည်း အဲဒီမှာပဲ ရှိပါတယ်။ ပန်းချီဆရာက ကြည့်ရှုသူရဲ့ မျက်လုံး ဘယ်နေရာက စမလဲ၊ ဘယ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ရွေ့မလဲ၊ နောက်ဆုံး ဘယ်နေရာမှာ ရပ်မလဲဆိုတာကို မျဉ်း၊ အလင်း၊ အရောင်နဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်တွေသုံးပြီး ညွှန်ကြားနိုင်ပါတယ်။

________________________________________

“၃” ဆိုတဲ့ဂဏန်းဟာ ဘာကြောင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်လာတာလဲ?

The Last Supper မှာ တမန်တော်တွေကို သုံးယောက်စီ အုပ်စုဖွဲ့ထားတာကို သတိထားမိနိုင်ပါတယ်။ပြတင်းပေါက်သုံးပေါက်ရှိပြီး Jesus ရဲ့ ကိုယ်ဟန်ကလည်း တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်လို ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။

.

ခရစ်ယာန်အနုပညာထဲမှာ “၃” ဆိုတဲ့ဂဏန်းဟာ Father, Son and Holy Spirit ဆိုတဲ့ Holy Trinity နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ အရေးကြီးသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် အုပ်စုသုံးယောက်စီ စီထားခြင်းနဲ့ တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်တွေဟာ အလှအပအတွက်သာ အသုံးပြုထားတာမဟုတ်ဘဲ ဘာသာရေးအဓိပ္ပာယ်ပါ ထည့်သွင်းထားနိုင်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုချင်းစီကို “လျှို့ဝှက်ကုဒ်” လို့ အလွယ်တကူ သတ်မှတ်မထားသင့်ပါဘူး။

.

Renaissance အနုပညာကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်က သင်္ကေတတွေဟာ လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ ကုဒ်ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မယ်ဆိုတာပါပဲ။ တချို့ဟာ အဲဒီခေတ်က လူတွေ နားလည်ပြီးသား ဘာသာရေး၊ ဒဿနနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမှတ်အသားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့အတွက် လျှို့ဝှက်နေသလို ခံစားရတာက အချိန်ကာလကွာခြားသွားလို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

________________________________________

Renaissance ခေတ်မှာ Art နဲ့ Mathematics ကို ခွဲမထားကြပါဘူး။

ဒီနေ့ခေတ်မှာ အနုပညာနဲ့ သင်္ချာကို ဆန့်ကျင်ဘက်လို ပြောတတ်ကြပါတယ်။

 တစ်ဖက်မှာ Creativity။

 တစ်ဖက်မှာ Logic။

 တစ်ဖက်မှာ ခံစားချက်။

 တစ်ဖက်မှာ Equation။

ဒါပေမဲ့ Renaissance ပညာရှင်တွေအတွက်တော့ ဒီလိုခွဲခြားမှုဟာ သိပ်အဓိပ္ပာယ်မရှိခဲ့ပါဘူး။

ဗိသုကာတစ်ခုရဲ့ အချိုးအစား၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဟန်ချက်ညီမှု၊ perspective ရဲ့ အနက်အရှိုင်း၊ စက်ဝိုင်းနဲ့ တြိဂံတို့ရဲ့ တည်ငြိမ်မှု—အားလုံးဟာ သင်္ချာနဲ့ အလှတရား ဆုံတွေ့တဲ့နေရာတွေပါ။

သင်္ချာက ပန်းချီကားကို အေးစက်သွားစေတာ မဟုတ်ပါဘူး။

.

မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်တဲ့အခါ သင်္ချာက ကြည့်ရှုသူ မသိလိုက်ဘဲ ခံစားရတဲ့ ဟန်ချက်ညီမှုကို ဖန်တီးပေးပါတယ်။ ပုံထဲက လူတစ်ယောက်ကို အရေးကြီးသလို ခံစားစေတယ်။ နေရာတစ်ခုကို ကျယ်ဝန်းသလို ထင်စေတယ်။ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုကို တည်ငြိမ်သလို ဖြစ်စေတယ်။ Equation ကို မမြင်ရပေမဲ့ အဲဒီ Equation ရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုတော့ ခံစားမိနေတတ်ပါတယ်။

________________________________________

ပန်းချီကားတွေထဲက လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို လူတွေ ဘာကြောင့် စွဲလမ်းကြတာလဲ?

နာမည်ကြီးပန်းချီကားတစ်ချပ်ထဲမှာ လျှို့ဝှက်ကုဒ်တစ်ခုရှိတယ်လို့ ကြားရတာ စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ ကောင်းပါတယ်။

.

ဒါပေမဲ့ အဲဒီစိတ်လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အနောက်မှာ လူသားတွေရဲ့ သဘာဝတစ်ခု ရှိပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ဟာ pattern တွေကို ရှာဖွေတတ်ကြတယ်။

ကြယ်တွေကြားမှာ ပုံသဏ္ဌာန်တွေ ဖန်တီးတယ်။

တိမ်တွေထဲမှာ မျက်နှာတွေ မြင်တယ်။

အသံတစ်ခုထဲကနေ အဓိပ္ပာယ်ရှာတယ်။

ပန်းချီကားတစ်ချပ်ထဲမှာလည်း သတင်းစကားတစ်ခု ရှိမလားလို့ မေးတတ်ကြပါတယ်။

ဒါဟာ စိတ်ကူးယဉ်လိုစိတ်သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။

အဓိပ္ပာယ်ရှာဖွေချင်တဲ့ လူ့သဘာဝပါ။

.

ဒါပေမဲ့ အနုပညာကို စိတ်ဝင်စားတဲ့သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ သတိထားရမယ့်အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ပုံထဲက မျဉ်းတိုင်းကို ကုဒ်အဖြစ် သတ်မှတ်တာ၊ အချိုးတိုင်းကို Golden Ratio နဲ့ ချိတ်ဆက်တာ၊ ပန်းချီဆရာက မရည်ရွယ်ခဲ့နိုင်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်တွေကို အတင်းထည့်ဖတ်တာမျိုး မလုပ်သင့်ပါဘူး။

ကောင်းမွန်တဲ့ Art Analysis ဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ်မှုနဲ့ သက်သေအထောက်အထားကြားမှာ ဟန်ချက်ညီဖို့ လိုပါတယ်။

________________________________________

ပန်းချီကားက မေးခွန်းတစ်ခု ချန်ထားနိုင်တဲ့အခါ

Mona Lisa ရေးဆွဲခဲ့တာ ရာစုနှစ်ငါးခုကျော်ခဲ့ပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ သူမရဲ့မျက်နှာကို လူတွေ အခုထိ လေ့လာနေကြတုန်းပါပဲ။ အပြုံးအကြောင်း မေးနေကြတယ်။ Background ရှုခင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးနေကြတယ်။ Composition ထဲမှာ ဘယ်လိုအချိုးအစားတွေ သုံးထားသလဲဆိုတာ တိုင်းတာနေကြတယ်။

.

ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ်ရဲ့ အင်အားဟာ အဖြေအားလုံးကို တစ်ခါတည်း ပြောပြလိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ကြည့်လေလေ မေးခွန်းအသစ်တွေ ထွက်လာအောင် လုပ်ပေးနိုင်တာပါ။ တစ်ခါတလေ ကျွန်တော်တို့က ပန်းချီကားကို ကြည့်နေတယ်လို့ ထင်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ပန်းချီကားကလည်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှု၊ ယုံကြည်မှုနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှာလိုစိတ်တွေကို ပြန်လည်ဖော်ပြပေးနေပါတယ်။

.

Leonardo ရဲ့ စုတ်ချက်တွေကြားမှာ လူတွေဟာ geometry ကို ရှာကြတယ်။

Geometryထဲမှာ သင်္ကေတတွေ ရှာကြတယ်။

သင်္ကေတတွေထဲမှာ အဓိပ္ပာယ် ရှာကြတယ်။

.

အဲဒီအဓိပ္ပာယ်တွေထဲမှာတော့—

ပန်းချီဆရာရဲ့အတွေးကိုသာ မဟုတ်ဘဲ

ကိုယ်တိုင်ယုံကြည်ထားတဲ့ ကမ္ဘာကြီးကိုပါ

ပြန်လည်တွေ့မြင်နေရတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

.

မိတ်ဆွေရော Mona Lisa ဒါမှမဟုတ် The Last Supper ကို အနီးကပ်ကြည့်ခွင့်ရမယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး ဘယ်အရာကို စူးစမ်းလေ့လာချင်ပါသလဲ?